Osmanlı Kuruluş Dönemi (1299-1453), Osman Bey'in beyliği kurmasından İstanbul'un fethine kadar geçen süreyi kapsar. Bu ders notunda kuruluş dönemi padişahları, önemli olaylar ve devlet teşkilatının oluşumu anlatılmaktadır.

Ders Notu

Osmanlı Kuruluş Dönemi

1299-1453 | Beylikten Cihan Devletine

Genel Bakış

Kuruluş Dönemi: Osmanlı Beyliği'nin 1299'da kurulmasından 1453'te İstanbul'un fethine kadar geçen, devletin temellerinin atıldığı dönemdir.

1299

Osmanlı Beyliği Kuruluşu

1326

Bursa'nın Fethi

1354

Rumeli'ye Geçiş

1389

Kosova Savaşı

1453

İstanbul'un Fethi

Kuruluş Dönemi Padişahları (Sırasıyla):

Osman Bey (1299-1326)
Orhan Bey (1326-1362)
I. Murad (1362-1389)
I. Bayezid (Yıldırım) (1389-1402)
Fetret Devri (1402-1413)
I. Mehmed (Çelebi) (1413-1421)
II. Murad (1421-1451)
II. Mehmed (Fatih) (1451-1481)

1. Osman Bey (Gazi) 1299-1326

Unvanı

Kara Osman, Osman Gazi

Babası

Ertuğrul Gazi

Başkent

Söğüt, sonra Karacahisar

Önemli Olaylar:

1299: Osmanlı Beyliği'nin kuruluşu (bağımsızlık ilanı)
1302: Koyunhisar (Bafeus) Savaşı - Bizans'a karşı ilk zafer
Karacahisar, Bilecik, Yarhisar, İnegöl fethedildi
İlk Osmanlı parası (akçe) bastırıldı
Bursa kuşatması başlatıldı (fethi göremedi)

Osman Bey'in Rüyası: Şeyh Edebali'nin evinde gördüğü rüya, Osmanlı'nın büyüyeceğinin müjdesi olarak yorumlandı. Bu rüya sonrası Edebali'nin kızı Mal Hatun ile evlendi.

2. Orhan Bey (Gazi) 1326-1362

Unvanı

Orhan Gazi, Sultan

Babası

Osman Bey

Başkent

Bursa

Önemli Olaylar:

1326: Bursa'nın fethi - İlk başkent
1331: İznik'in fethi
1337: İzmit'in (Kocaeli) fethi
1354: Rumeli'ye ilk geçiş (Çimpe Kalesi)
1354: Gelibolu'nun fethi
Karesi Beyliği'nin ilhakı (ilk ilhak edilen beylik)
İlk düzenli ordu (Yaya ve Müsellem)
İlk divan teşkilatı kuruldu
İlk medrese açıldı (İznik Medresesi)
Kadılık ve vezirlik makamları oluşturuldu

Rumeli'ye Geçiş: 1354'te Bizans'ın iç karışıklıklarından yararlanılarak Gelibolu'ya geçildi. Bu, Osmanlı'nın Avrupa'daki fetihlerinin başlangıcıdır.

3. I. Murad (Hüdavendigar) 1362-1389

Unvanı

Hüdavendigar (Hükümdar)

Babası

Orhan Bey

Başkent

Edirne (1363'ten itibaren)

Önemli Olaylar:

1362: Edirne'nin fethi - Yeni başkent
1363: Sazlıdere Savaşı - Haçlılara karşı ilk zafer
1364: Sırpsındığı Savaşı - Haçlı ordusuna büyük zafer
1371: Çirmen Savaşı - Sırp ve Bulgar kuvvetlerine zafer
1389: I. Kosova Savaşı - Balkan hakimiyeti (şehit düştü)
Yeniçeri Ocağı kuruldu (Devşirme sistemi)
Tımar sistemi uygulamaya konuldu
Rumeli Beylerbeyliği kuruldu
Kazaskerlik makamı oluşturuldu
"Sultan" unvanını ilk kullanan padişah

Şehadet: I. Murad, I. Kosova Savaşı'nda zaferden sonra savaş alanını gezerken Sırp asilzadesi Miloş Obilic tarafından şehit edildi. Savaş meydanında şehit düşen tek Osmanlı padişahıdır.

4. I. Bayezid (Yıldırım) 1389-1402

Unvanı

Yıldırım (hızlı seferleri nedeniyle)

Babası

I. Murad

Başkent

Edirne

Önemli Olaylar:

1389: Kosova'da tahta çıktı (kardeşi Yakub'u öldürttü - ilk kardeş katli)
1391: İstanbul'un ilk kuşatması
1394: Anadolu Hisarı (Güzelcehisar) inşası
1396: Niğbolu Savaşı - Haçlılara büyük zafer
1402: Ankara Savaşı - Timur'a yenilgi (esir düştü)
Anadolu Türk birliği büyük ölçüde sağlandı
Karaman, Saruhan, Aydın, Menteşe, Germiyan beylikleri alındı
Abbasi halifesinden "Sultan-ı İklim-i Rum" unvanı aldı

Ankara Savaşı (1402): Timur İmparatorluğu ile yapılan bu savaşta Osmanlı yenildi. Yıldırım Bayezid esir düştü ve esarette öldü. Bu yenilgi Fetret Devri'ni başlattı.

Fetret Devri (1402-1413)

Fetret kelimesi "kesinti, bozukluk, kargaşa" anlamına gelir. Ankara Savaşı'ndan sonra Yıldırım Bayezid'in oğulları arasında taht kavgası yaşandı.

Süleyman Çelebi: Rumeli'de hüküm sürdü
İsa Çelebi: Bursa ve Balıkesir'de hüküm sürdü
Musa Çelebi: Rumeli'de Süleyman'a karşı savaştı
Mehmed Çelebi: Amasya'da güçlendi, sonunda birliği sağladı

Sonuç: 1413'te I. Mehmed (Çelebi Mehmed) tüm rakiplerini yenerek birliği yeniden sağladı.

5. I. Mehmed (Çelebi) 1413-1421

Unvanı

Çelebi (kibar, zarif)

Babası

Yıldırım Bayezid

Başkent

Edirne

Önemli Olaylar:

1413: Fetret Devri'ni sona erdirdi - Devleti yeniden kurdu
1416: Şeyh Bedreddin İsyanı bastırıldı
1416: Osmanlı donanması ilk kez Venediklilerle savaştı
Anadolu'da kaybedilen topraklar geri alınmaya başlandı
Eflak üzerine seferler düzenlendi
"Osmanlı Devleti'nin İkinci Kurucusu" olarak anılır

Şeyh Bedreddin İsyanı: Sosyal ve dini içerikli bu isyan, Çelebi Mehmed tarafından bastırıldı. Şeyh Bedreddin Serez'de idam edildi.

6. II. Murad 1421-1451

Unvanı

Koca Murad

Babası

I. Mehmed (Çelebi)

Başkent

Edirne

Önemli Olaylar:

1422: İstanbul kuşatması (başarısız)
1430: Selanik'in fethi
1444: Varna Savaşı - Haçlılara büyük zafer
1448: II. Kosova Savaşı - Jan Hunyadi'ye zafer
Düzmece Mustafa İsyanı bastırıldı
Şehzade Mustafa İsyanı bastırıldı
1444: Tahtı oğlu II. Mehmed'e bıraktı (ilk kez)
1446: Yeniçeri isyanı sonrası tekrar tahta çıktı

İlginç: II. Murad, yaşarken tahtı oğluna bırakan ilk ve tek Osmanlı padişahıdır. Ancak Haçlı tehdidi ve iç karışıklıklar nedeniyle iki kez tahta dönmek zorunda kaldı.

7. II. Mehmed (Fatih) 1451-1481

Unvanı

Fatih (Fetheden), Kayser-i Rum

Babası

II. Murad

Başkent

İstanbul (1453'ten itibaren)

Kuruluş Dönemi'ndeki Olaylar (1453'e kadar):

1451: İkinci kez tahta çıktı
1452: Rumeli Hisarı (Boğazkesen) inşası
29 Mayıs 1453: İstanbul'un Fethi

İstanbul'un Fethi (1453): 53 gün süren kuşatma sonunda fethedildi. Orta Çağ sona erdi, Yeni Çağ başladı. Osmanlı, imparatorluk statüsüne yükseldi. Bu fetihle Kuruluş Dönemi sona erdi, Yükselme Dönemi başladı.

Kuruluş Döneminde İlkler

İlk Osmanlı Parası

Osman Bey - Akçe

İlk Başkent

Bursa (1326)

İlk Medrese

Orhan Bey - İznik

İlk Düzenli Ordu

Orhan Bey - Yaya ve Müsellem

İlk Divan

Orhan Bey

Rumeli'ye İlk Geçiş

Orhan Bey - Çimpe (1354)

Yeniçeri Ocağı

I. Murad

Tımar Sistemi

I. Murad

İlk Kardeş Katli

Yıldırım Bayezid

İlk Deniz Savaşı

I. Mehmed - Venedik (1416)

Kuruluş Döneminin Önemli Savaşları

Savaş	Tarih	Rakip	Sonuç
Koyunhisar	1302	Bizans	Zafer - İlk Bizans zaferi
Sazlıdere	1363	Haçlılar	Zafer - İlk Haçlı zaferi
Sırpsındığı	1364	Haçlılar	Büyük zafer
Çirmen	1371	Sırp-Bulgar	Zafer
I. Kosova	1389	Balkan ittifakı	Zafer - I. Murad şehit
Niğbolu	1396	Haçlılar	Büyük zafer
Ankara	1402	Timur	Yenilgi - Fetret başladı
Varna	1444	Haçlılar	Büyük zafer
II. Kosova	1448	Haçlılar	Zafer - Balkan hakimiyeti kesinleşti

ÖZET - Sınav İçin Hatırla!

Kuruluş: 1299 (Osman Bey) - Bitiş: 1453 (İstanbul'un Fethi)
Başkentler sırasıyla: Söğüt, Bursa, Edirne, İstanbul
İlk vezir, divan, medrese: Orhan Bey
Yeniçeri Ocağı, Tımar: I. Murad
Ankara Savaşı (1402): Timur'a yenilgi, Fetret Devri
Devletin ikinci kurucusu: I. Mehmed (Çelebi)
Varna (1444), II. Kosova (1448): II. Murad zaferleri
Savaş meydanında şehit: Sadece I. Murad
İlk kardeş katli: Yıldırım Bayezid
İstanbul'un Fethi: 29 Mayıs 1453, Fatih Sultan Mehmed

İlgili Konular

İstanbul'un Fethi (1453)
Yeniçeri Ocağı ve Devşirme Sistemi
Tımar Sistemi
Osmanlı Devlet Teşkilatı
Divan-ı Hümayun
Osmanlı Yükselme Dönemi
Anadolu Beylikleri

Osmanlı Kuruluş Dönemi (1299-1453) | Padişahlar ve Olaylar - Ders Notu

Benzer Yazılar

Kurtuluş Savaşı (1919-1922) | Nedenleri, Cepheler ve Sonuçları - Ders Notu

I. Dünya Savaşı (1914-1918) | Nedenleri, Cepheler ve Sonuçları - Ders Notu

İskan Politikası Nedir? | Osmanlı'da İskan ve Sürgün Sistemi - Ders Notu